Bu yazıda Microsoft'un yeni sayılabilecek kurumsal performans yönetim uygulaması Performance Point Server 2007'nin 3 ana modülünün teorik detayları bize gelecekteki teknik detaylar için rehber oluyor.

. [Yazının tamamını oku]

Bu yazımızda Microsoft'un kurumsal perfomans yönetim aracı Performance Point Server 2007 konusuna giriş yapıyoruz. İş zekası platformuna yeni bir soluk getiren bu araç ile heyecan verici dashboard'lar tasarlamaya giden yolun haritasını çıkaracağız.

. [Yazının tamamını oku]

.NET Framework 2.0 versiyonunun yayınlanmasının ardından CLR ile SQL entegrasyonu hayatımıza girdi. Bu entegrasyon sayesinde herhangi bir .NET tabanlı programlama dili ile sql nesneleri yazılabilmektedir. Örneğin bir tablodan her veri silindiğinde System.IO isim alanı altında yer alan tiplerden faydalanarak arşivleme yapan bir trigger yazılabilir. Ya da aldığı parametrenin içinde geçen sesli harfleri sayan bir aggregate fonction, for döngüsü ve diziler ile kolayca yazılabilir. Bu örnekler tabi ki çoğaltılabilir. Sql nesnelerini .Net tarafında geliştirmek için gösterilebilecek en önemli sebep, .Net temel sınıf kütüphanesinden faydalanabilmektir. Bu sayede standart bir stored procedure ile yapılması zor ya da imkansız olan bir çok vaka sıradan hale gelmektedir.

Bu yazıda, kullanıcı tanımlı bir fonksiyonun nasıl yazılacağını incelenmekle kalmayıp, fonksiyonun içerisinde koşan iş mantığında bir web servisten faydalanacağız. Son olarak yazdığımız fonksiyonu, sql server içerisinde oluşturulan bir tabloya koyacağımız check constraint içerisinde kullanacağız.

. [Yazının tamamını oku]

Genişletme metotları (extension methods), var olan bir tipi doğrudan güncellemeden, o tipe yeni metotlar eklemeyi sağlayan bir özellik olarak özetlenebilir. Projeye eklenmiş harici bir assembly'ye, projede kod olarak yer alan bir tipe ya da .NET temel sınıf kütüphanesinde yer alan bir tipe sonradan metot eklenebilir. Çalışılan tip, ihtiyaç duyulan bir fonksiyonelliği sağlamıyorsa, bu yöntemin kullanılması önerilebilir. Genişletme metotları aynı zamanda bir tipi, belli bir üye grubunu desteklemeye zorlama ihtiyacı varsa da faydalı olabilir (Polimorfik yapı benzeri); ancak orjinal tip tanımlaması değiştirilemez. Kısacası genişletme metotları, önceden derlenmiş tiplere sanki kendi metoduymuş gibi kullanılmak üzere yeni fonksiyonellik sunmalarını sağlamaktadır.

. [Yazının tamamını oku]

Uygulamalarda sınıf (class) ve yapı (struct) tasarımı yapılırken genellikle yapıcı metotlardan (constructor) faydalanılır.. Yapıcı metot kullanımının amacı çoğu zaman, sınıf içerisindeki alan (field) ve özelliklere (property) ilk değerlerini vermek olur. Bu vakalar göz önüne alındığında, C# 3.0 ile birlikte artık sınıflara yapıcı metot yazılmak zorunda değildir. Nesne ilk değer atayıcı (object initializer), herhangi bir yapıcı metot çağırmadan, nesne new anahtar kelimesi ile örneklenirken, erişilebilen bütün alan ve özelliklere değer atanmasını mümkün kılmaktadır. Ayrıca IEnumerable arayüzünü uygulamış koleksiyonlara, koleksiyon ilk değer atayıcı (collection initializer) ile tıpkı dizilerdeki gibi ilk değer ataması yapılabilmektedir.

. [Yazının tamamını oku]

Bu yazıya başlamadan önce, eğer okumadıysanız aşağıda yer alan ve C# 3.0'a giriş niteliği taşıyan yazıyı okumanızı tavsiye ederim.

C# 3.0 ile Tanışalım - 1 : C# 3.0 Ne Getiriyor ve LINQ Projesi Nedir?

C# 3.0 ile gelen yeniliklerin tamamı, LINQ projesine destek vermek amacını taşır. Dolayısıyla etüt edilen her yeni özelliğin bu çerçevede değerlendirilmesi gereklidir. Bütün yenilikler aynı zamanda C# 2.0 özellikleri ile entegre bir şekilde kullanılabilmektedir. C# 3.0 ile gelen yeni özellikleriden ilki Bilinçsizce Türlendirilmiş Lokal Değişken ve Dizi (Implicitly Typed Local Variable and Array) kavramıdır. Artık değişken tanımlamalarında veri tipi yerine var anahtar kelimesi kullanılabilmektedir:

var sayi1 = 12;            gibi...

. [Yazının tamamını oku]

Kapsülleme (Encapsulation)

Nesne yönelimli programlamanın ilk prensibi kapsülleme (encapsulation) olarak adlandırılır. Bu özellik, dilin nesne kullanıcısından gereksiz uygulama ayrıntılarını saklayabilme yeteneği olarak ifade edilebilir. Örnek olarak .Net Framework temel sınıf kütüphanesi içerisinde yer alan ve Open() ve Close() metotlarına sahip SqlConnection sınıfını ele alalım.

  //SqlConnection, veritabanına yapılan bağlantının detaylarını kapsüllemektedir.
SqlConnection baglanti = new SqlConnection("server = London; database = AdventureWorks; integrated security = true");
baglanti.Open();
  //Burada veri yönetilir.
baglanti.Close();

. [Yazının tamamını oku]

Microsoft, C# dilinin 2.0 versiyonundan C# 3.0’a yükseltilmesi sürecini LINQ projesi etrafında toplamıştır. Getirilen bütün yenilikler, bu projenin turarlı hale gelmesi için gereken anlamlı parçalardır. Ayrıca yeniliklerin tamamını C# 2.0 ile uyumlu olarak kullanmak mümkündür. Yani C# 3.0, dilin var olan bütün niteliklerini koruyarak belli bir amacı hayata geçirmek için gereken bazı yeni özelliklere ev sahipliği yapmaktadır. Microsoft’un üzerinde çalıştığı bu amaç LINQ projesidir. C# 3.0 ve derleyicisi, birçok dil yeniliği sunar. Bu yenilikler çok farklı alanlarda kullanım kolaylıkları sunmasının yanında Dile Entegre Sorgu (Language Integrated Query - LINQ) yazabilmek için geliştirilmiştir. LINQ projesinin genel amacı, programlama dilinin nesneler ile çalışmadaki esneklik ve kolaylığını, veriler ile çalışma sürecine de sağlamak olarak özetlenebilir. Burada söz konusu veriler, generic koleksiyonlarda saklanan nesnelerin verisi, dataSet içerisinde saklanan veri, çeşitli veri kaynaklarından elde edilen ilişkisel veri, dosya ya da bellek üzerindeki xml veri olabilir. Bu arada projenin sadece C# ile sınırlı kalmayıp Vb.Net ve diğer .Net tabanlı diller için de uygulama alanı bulacağını belirtmekte fayda var.

. [Yazının tamamını oku]

Eğer daha önce windows üzerinde programlama yaptıysanız; şanslısınız ki nesnelere yabancı değilsiniz. Örneğin windows formu üzerine yerleştirilen metin kutusu (textbox), liste kutusu (listbox), buton (button) vb. sayısız kontrolleri düşünelim. Microsoft geliştiricileri, bu kontrolleri biz uygulama geliştiricilerin kullanabilmeleri için yazmışlardır; dolayısıyla bir metin kutusunun arka planda nasıl çalıştığı bilinmek zorunda değildir. Bir geliştirici bu kontrolün sadece belli işleri yapabildiğini bilir; örneğin ekranda yazı göstermek için Text özelliğine ,metin kutusunun boyutlandırılması için Width özelliğine değer ataması yapılabilir.

. [Yazının tamamını oku]

Tehdit Modelleme

.NET ve ASP.NET tarafından sağlanan güvenlik çatısı güçlü olsa da bazı temel prensipleri akılda tutmak ve bu özellikleri doğru bir şekilde ve doğru zamanda kullanmak gereklidir. Bunun için güvenlik öğelerini, uygulama geliştirmenin ilk aşamasından itibaren kullanmak gereklidir.

Güvenli (secure) mimariler dizayn etmek için uygulama ortamının çok iyi bilinmesi gerekir. Mesela uygulamamıza kimler erişecek ve muhtemel kötü niyetli ataklar nereden gelebilir vb. Dolayısıyla güvenli uygulama mimarileri ve dizaynları geliştirmede en önemli faktör, çevresel öğeleri çok iyi anlamaktır. Bunlar kullanıcılar, uygulamadaki giriş noktaları ve muhtemel atak noktalarıdır.

. [Yazının tamamını oku]

Hemen hemen bütün nesne tabanlı dillerin atası, 1960’larda geliştirilen Simula dilidir. Simula, ALGOL¹ fikri üzerine inşa edilmiş bir dildir; ancak üzerine kapsülleme (encapsulation) ve kalıtım (inheritance) konseptlerini eklemişir. Belki daha da önemlisi, karmaşık sistemleri tanımlama ve simülasyon geliştirme dili olarak kullanılan Simula’nın, programlama dünyasını, spesifik problem alanına özel kod yazma disiplini ile tanıştırmasıdır (Nesne taslaklarını hazırlayan kod kümelerinin yazılıp daha sonra kullanılması).

. [Yazının tamamını oku]

Geçmişte NT servisleri olarak bilinen Microsoft Windows servisleri, bir kullanıcının kendi bilgisayarında uzun süre çalışan uygulamalar (*.exe) oluşturabilmesini sağlar (Windows servisi, framework 3.0 ile birlikte servis yönelimli mimariye yeni bir soluk getiren wcf -windows communication foundation- adı ile hayatına devam ediyor). Servis uygulamaları Denetim Masası – Yönetimsel Araçlar – Servisler sekmesinden erişilip elle başlatılabileceği gibi istenirse bilgisayar ilk açıldığında otomatik olarak çalışmaya başlayacak şekilde ayarlanabilir. Bu özelliği ile servisler, bir fonksiyonelliği uzun süreli olarak sunucu makine üzerinde istemcilere erişilir kılmak için idealdir. 
Windows servisleri, işletim sistemi üzerinde arka planda çalışan, kullanıcı ile etkilişimde bulunduğu herhangi bir arayüze sahip olmayan, kaynakların izlenmesi, sistem olaylarının log olarak tutulması, ağ erişimlerinin izlenmesi, veritabanları üzerindeki hareketlerin (transaction) izlenmesi, sistem performansına ati bilgilerin toplanması, sistem hatalarının (system exceptions) , başarısız program denemelerin (failure) vb. gibi geri plan işlemlerinin takip edilmesinde kullanılan, sisteme kayıt edilmiş (register) çalıştırılabilir nesnelerdir.

. [Yazının tamamını oku]

Asp.Net uygulamalarında kullanılabilecek ve MSDN web sitesinde yer alan dizayn taslakları ücretsiz olarak indirilebilmektedir. Taslaklar, indirilen *.vsi dosyaları kurulduktan sonra artık Visual Studio ile yeni web sayfaları açılırken, My Templates menüsü altında kullanılabilir.

. [Yazının tamamını oku]

. [Yazının tamamını oku]

Kullanıcıdan büyük miktarda metin veri alması gereken birçok uygulama vardır. Bu uygulamalardaki vakalara örnek olarak makale girişi, forum sitesine girdi eklemek, canlı destek hatları vb. gösterilebilir. Uygulamaların bu çok satırlı metin kutusu ihtiyacını karşıl... [Yazının tamamını oku]

Asp.Net uygulamalarında veri kontrollerine veri bağlamak için var olan alternatiflerden birisi ObjectDataSource kullanmaktır. Toolbox'da Data sekmesinde yer alan ObjectDataSource, veriyi sorgulayan ve güncelleyen bir veri katmanı sınıfı ile veri kontrolü arasında ilişki kurulmasına olanak sağlar. Bu veri kaynağı, oldukça esnektir ve DetailsView, GridView vb. çok çeşitli kontrol ile birlikte çalışabilir. Ancak veri katmanı sınıfının  uyması gereken bazı kurallar vardır:

Durum bilgisi tutmamalıdır. Çünkü ObjectDataSource, ihtiyaç duyulduğunda iş nesnesini oluşturur ve her istemci talebinin sonunda nesne yok edilir.

Varsayılan yapıcı metodu olmalıdır (Parametresiz yapıcı metot). Eğer varsayılan yerine parametrik yapıcı metot varsa o zaman ObjectDataSource'un ObjectCreating olayı ele alınmalı ve ObjectDataSourceEventArgs tipinden e parametresinin ObjectInstance özelliğine iş nesne örneği atanmalıdır. Böylece nesne örneklenirken parametrelerin aktarılması sağlanmış olur.

. [Yazının tamamını oku]

Microsoft Office SharePoint Server 2007 (MOSS 2007), şirketlerin çok etkin ve çeşitli kurumsal çözümler geliştirmesini sağlayan bir sunucu özellikleri paketidir. Office SharePoint Server 2007, Windows SharePoint Services 3.0 ve Asp.Net 2.0 temelleri üzerine kuruludur. Organizasyonların belirli çözümleri hızlı ve etkin bir şekilde geliştirmesini mümkün kılan, genişletilebilir bir çözüm çatısı sağlar. 

Aşağıdaki şekil, çok temel olarak WSS 3.0 temeli üzerinde oturan MOSS 2007 ile geliştirilebilen çözümleri özetlemektedir :

. [Yazının tamamını oku]